Cieszyn na uboczu szlaku Bolesławów. Albo o tym, dlaczego rotunda z Góry Zamkowej znalazła się na banknocie o nominale 20 złotych - Spotkanie Szersznikowskie

W środę 28.01.2026 o godz. 17.00 zapraszamy do siedziby Muzeum Śląska Cieszyńskiego (Cieszyn, ul. Regera 6) na pierwsze tegoroczne Spotkanie Szersznikowskie: Jan Paweł Borowski, kierujący Działami Historii, Numizmatyki, Kartografii i Techniki cieszyńskiego Muzeum, wygłosi wykład „Cieszyn na uboczu szlaku Bolesławów. Albo o tym, dlaczego rotunda z Góry Zamkowej znalazła się na banknocie o nominale 20 złotych”, który przedstawił jesienią na Kongresie Mediewistów Polskich w Gnieźnie. Już u schyłku panowania Piastów cieszyńskich uważano, że Cieszyn założył Cieszymir, syn legendarnego polskiego księcia Leszka III. Ów akt miał wydarzyć się w roku 804, z czasem jednak datę zaokrąglono, upatrując początku Cieszyna w roku 810. Ów polski, zdawałoby się, mit założycielski miasta, w istocie rzeczy spisany przez niemieckich kronikarzy, został wzmocniony w 1817 r. przez Aloisa Kaufmanna, niemieckiego burmistrza Cieszyna, dodaniem do legendy studni, przy której doszło do spotkania trzech synów Leszka III. Podanie to czyniło Cieszyn najstarszym miastem na Śląsku. Niewątpliwie o „starożytnym” rodowodzie miasta w podaniach świadczyła także rotunda pw. św. Mikołaja na Górze Zamkowej, która u swego zarania miała być rzekomo świątynią pogańską. To legendarne postrzeganie początków Cieszyna, a tym samym dziejów rotundy, podważył wybitny XIX-wieczny cieszyński historyk Gottlieb Biermann. Georg Raschke prowadzący badania archeologiczne na Górze Zamkowej w trakcie II wojny światowej, fundację romańskiej rotundy przypisał czeskim Przemyślidom. Po wojnie Kierownictwo Badań nad Początkami Państwa Polskiego dostrzegło potencjał w dowiedzeniu piastowskiej obecności na Śląsku Cieszyńskim już w X wieku, zakwalifikowano zatem Cieszyn do tego monumentalnego wręcz projektu badawczego. Alina Kietlińska, prowadząc badania archeologiczne w ramach Polskiego Milenium, jako inicjatorów fortyfikowania Góry Zamkowej wskazała Mieszka I i Bolesława Chrobrego, jemu też, odmiennie od swych niemieckich poprzedników, przypisała fundację rotundy. Reminiscencję tej interpretacji widać w kreacji banknotu o nominale 20 zł, na którym przynależność Cieszyna do władztwa Bolesława Chrobrego symbolizuje rotunda św. Mikołaja. Wstęp wolny, zapraszamy serdecznie!